वाघांच्या संरक्षणासाठी सुरू झालेल्या व्याघ्र प्रकल्पांमध्ये महाराष्ट्राचे स्थान महत्त्वाचे आहे. मेळघाट हा राज्यातील पहिला व्याघ्र प्रकल्प, तर ताडोबा-अंधारी, पेंच, सह्याद्री, नवेगाव-नागझिरा आणि बोर हे इतर प्रमुख प्रकल्प आहेत. यांची स्थापना, जिल्हे आणि वैशिष्ट्ये यांवर MPSC, पोलीस भरती, तलाठी भरती, वनरक्षक भरती तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये नेहमी प्रश्न विचारले जातात.
या सराव प्रश्न संचात महाराष्ट्रातील व्याघ्र प्रकल्पांवरील महत्त्वाचे बहुपर्यायी प्रश्न उत्तरांसह दिले आहेत. परीक्षेपूर्वी उजळणीसाठी हा संच नक्की सोडवा.
महाराष्ट्रातील व्याघ्र प्रकल्प -यादी,जिल्हा,क्षेत्रफळ,स्थापना संपूर्ण माहिती
महाराष्ट्रातील व्याघ्र प्रकल्प – स्पर्धा परीक्षा प्रश्नसंच उत्तरसूची सह
1. महाराष्ट्रातील सर्वात जुना आणि सर्वात मोठा व्याघ्र प्रकल्प कोणता?
(A) ताडोबा-अंधारी (B) मेळघाट (C) पेंच (D) सह्याद्री
2. मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
(A) नागपूर (B) अमरावती (C) चंद्रपूर (D) यवतमाळ
3. भारतातील पहिल्या नऊ व्याघ्र प्रकल्पांपैकी महाराष्ट्रातील कोणता प्रकल्प 1973-74 मध्ये सुरू झाला?
(A) पेंच (B) बोर (C) मेळघाट (D) नवेगाव-नागझिरा
4. ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
(A) गडचिरोली (B) भंडारा (C) गोंदिया (D) चंद्रपूर
5. पेंच व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या दोन जिल्ह्यांत विस्तारलेला आहे?
(A) नागपूर व सिंधुदुर्ग (B) नागपूर व छिंदवाडा (मध्य प्रदेश) (C) अमरावती व अकोला (D) चंद्रपूर व भंडारा
6. बोर व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
(A) वर्धा (B) नागपूर (C) यवतमाळ (D) अकोला
7. नवेगाव-नागझिरा व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यांत विस्तारलेला आहे?
(A) गोंदिया व भंडारा (B) नाशिक व अहमदनगर (C) सातारा व कोल्हापूर (D) नांदेड व हिंगोली
8. सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प मुख्यत्वे कोणत्या जिल्ह्यांत आहे?
(A) कोल्हापूर, सातारा, सांगली, रत्नागिरी (B) नागपूर व वर्धा (C) पुणे व नाशिक (D) धुळे व नंदुरबार
9. महाराष्ट्रातील सर्वात नवीन (सहावा) व्याघ्र प्रकल्प कोणता?
(A) बोर (B) सह्याद्री (C) पेंच (D) नवेगाव-नागझिरा
10. महाराष्ट्रात एकूण किती व्याघ्र प्रकल्प आहेत? (सध्याच्या माहितीनुसार)
(A) 4 (B) 5 (C) 6 (D) 7
11. ‘प्रोजेक्ट टायगर‘ (व्याघ्र प्रकल्प) ही योजना भारतात कोणत्या वर्षी सुरू झाली?
(A) 1965 (B) 1973 (C) 1980 (D) 1992
12. मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पातून कोणती नदी वाहते?
(A) गोदावरी (B) तापी (उपनद्यांसह) (C) कृष्णा (D) भीमा
13. ताडोबा अभयारण्याचे नाव कोणत्या आदिवासी देवतेवरून पडले असे मानले जाते?
(A) तारू (B) खंडोबा (C) विठोबा (D) भैरव
14. ‘अंधारी‘ हा शब्द ताडोबा-अंधारी प्रकल्पात कशाचा संदर्भ देतो?
(A) अंधारी नदी (B) अंधारी गुहा (C) अंधारी देवी (D) अंधारी गाव
15. पेंच व्याघ्र प्रकल्पाला कोणत्या साहित्यिक पात्राशी जोडले जाते, ज्याची कथा येथे घडते?
(A) टारझन (B) मोगली (रुडयार्ड किपलिंगचे ‘द जंगल बुक’) (C) शेरखान (D) बगिरा
16. महाराष्ट्रातील व्याघ्र प्रकल्प व्यवस्थापन कोणत्या केंद्रीय संस्थेच्या मार्गदर्शनाखाली चालते?
(A) भारतीय वन्यजीव संस्था (B) राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण (NTCA) (C) राष्ट्रीय हरित लवाद (D) भारतीय वनसर्वेक्षण संस्था
17. राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण (NTCA) ची स्थापना कोणत्या कायद्यांतर्गत झाली?
(A) भारतीय वन अधिनियम 1927 (B) पर्यावरण संरक्षण कायदा 1986 (C) वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम 1972 (2006 च्या सुधारणेनुसार) (D) जैवविविधता अधिनियम 2002
18. नवेगाव-नागझिरा परिसरातील प्रसिद्ध तलावाचे नाव काय?
(A) नवेगाव बांध (B) पवई तलाव (C) येडशी तलाव (D) रंकाळा तलाव
19. कोणता व्याघ्र प्रकल्प ‘विदर्भाचा अभिमान‘ म्हणून ओळखला जातो आणि सर्वाधिक पर्यटक येथे भेट देतात?
(A) बोर (B) ताडोबा-अंधारी (C) सह्याद्री (D) मेळघाट
20. व्याघ्र प्रकल्पातील ‘कोअर झोन’ (गाभा क्षेत्र) चे महत्त्व काय आहे?
(A) येथे पर्यटन व शेती मुक्त असते (B) येथे वन्यजीवांना पूर्ण संरक्षण असते व मानवी हस्तक्षेप अत्यंत मर्यादित असतो (C) येथे फक्त वृक्षतोड करता येते (D) येथे औद्योगिक प्रकल्प उभारले जातात.
महाराष्ट्रातील व्याघ्र प्रकल्प स्पर्धा परीक्षा सराव प्रश्न संच pdf डाउनलोड करा.
उत्तरसूची
प्र. क्र. उत्तर प्र. क्र. उत्तर
1 (B) मेळघाट 11 (B) 1973
2 (B) अमरावती 12 (B) तापी (उपनद्यांसह)
3 (C) मेळघाट 13 (A) तारू
4 (D) चंद्रपूर 14 (A) अंधारी नदी
5 (B) नागपूर व छिंदवाडा 15 (B) मोगली
6 (A) वर्धा 16 (B) NTCA
7 (A) गोंदिया व भंडारा 17 (C) वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम
8 (A) कोल्हापूर, सातारा, सांगली, रत्नागिरी
18 (A) नवेगाव बांध
9 (A) बोर 19 (B) ताडोबा-अंधारी
10 (C) 6 20 (B) संरक्षित गाभा क्षेत्र